“Alleen Tremaberekeningen worden door de rechtbank geaccepteerd.”
Een hardnekkige misvatting in scheidingen. Mensen die gaan scheiden zoeken vaak houvast. Ze willen weten waar ze aan toe zijn. Wat kan er met de woning? Wat blijft er over om van te leven? Hoe zit het met alimentatie?
In die zoektocht krijgen veel mensen een boodschap die heel stellig klinkt: alleen berekeningen volgens de Tremanormen worden door de rechtbank geaccepteerd. Dat klinkt alsof er maar één manier is om naar de financiële situatie te kijken. Alsof een uitkomst vaststaat omdat het “zo uit de berekening komt”. Maar zo werkt het niet.
De Tremanormen zijn ooit ontwikkeld voor de rechtspraak
Rechters hadden een houvast nodig om alimentatie te berekenen wanneer mensen er samen niet meer uitkomen en een zaak bij de rechtbank belandt. Het zijn dus richtlijnen voor juridische procedures, niet voor mensen die samen afspraken proberen te maken. Toch gebruiken veel mediators deze berekeningen al aan het begin van een scheidingstraject.
Vaak wordt dan gezegd dat het zo moet omdat het “wet” is. Dat klopt niet. In veel gevallen gebeurt dat vooral omdat men gewend is met dit systeem te werken of omdat men de financiële werkelijkheid achter een scheiding niet goed kan doorrekenen.
Het Scheidingsrapport kijkt daarom anders naar de situatie. Het laat zien wat er werkelijk in de portemonnee overblijft. Er wordt gerekend met het netto besteedbaar inkomen, met realistische woonlasten en met alle relevante fiscale regels en toeslagen. Zo ontstaat een financieel beeld dat klopt voor beide mensen en dat aansluit bij het leven dat zij na de scheiding daadwerkelijk moeten leiden. De Tremanormen kijken vanuit het juridische kader. Methoden zoals Het Scheidingsrapport kijken vanuit financiële leefbaarheid.
De Tremanormen en Het Scheidingsrapport beantwoorden eigenlijk twee verschillende vragen. De Tremanormen zijn ontwikkeld voor rechters en berekenen vooral hoeveel iemand volgens de juridische systematiek moet bijdragen aan alimentatie. Het zegt dus iets over een verdeling op papier. Het Scheidingsrapport kijkt juist naar wat er daarna echt overblijft in de portemonnee. Daarin worden woonlasten, belastingen, toeslagen en het netto besteedbaar inkomen volledig meegenomen. Daardoor wordt zichtbaar of een afspraak ook daadwerkelijk leefbaar is voor beide mensen. In de praktijk zie je regelmatig dat een uitkomst volgens de Tremanormen juridisch klopt, maar dat één van de partners in het dagelijks leven financieel klem komt te zitten. Het Scheidingsrapport maakt dat zichtbaar voordat afspraken worden vastgelegd.
Richtlijnen zijn geen wet
De Tremanormen zijn richtlijnen van de Rechtspraak voor rechters bij het berekenen van alimentatie. Ze worden opgesteld door de Expertgroep Alimentatie (rechters en specialisten). De bedoeling is dat rechters zoveel mogelijk uniform rekenen zodat uitspraken vergelijkbaar zijn. De Tremanormen zijn dus geen wet en ook geen vaste jurisprudentie. Het zijn richtlijnen die rechters gebruiken als een zaak bij de rechtbank belandt en er een beslissing moet worden genomen over alimentatie. Ze worden door rechters gebruikt als hulpmiddel wanneer een rechter zelf een beslissing moet nemen over bijvoorbeeld alimentatie. Het is een juridisch kader dat houvast geeft in procedures. Maar in de meeste scheidingen nemen mensen zélf besluiten. Zij maken afspraken over de toekomst. Over wonen, over geld, over de kinderen. In die fase is er ruimte om naar de werkelijkheid van het leven te kijken. Naar wat daadwerkelijk haalbaar is voor beide mensen. De rechtbank toetst later of afspraken redelijk zijn. Niet of ze exact volgens een rekenmodel tot stand zijn gekomen.
Wanneer een model als waarheid wordt gepresenteerd
In de praktijk gaat het hier vaak mis. Soms wordt een berekening gepresenteerd alsof het een soort natuurwet is. “Het komt uit het systeem en dus klopt het.” Daarmee lijkt de discussie meteen gesloten. Maar een berekening is nooit neutraal. Elk model werkt met aannames. Hoe hoog woonlasten zijn. Hoe kosten worden verdeeld. Hoe naar inkomens wordt gekeken. Wat er gebeurt richting pensioen.
Als één uitgangspunt verandert, verandert ook de uitkomst
Juist daarom hoort een professional te kunnen uitleggen waarom bepaalde keuzes in een berekening zijn gemaakt. En welke andere scenario’s mogelijk zijn.
Wat er gebeurt als dat niet gebeurt
We zien regelmatig situaties waarin mensen vastlopen omdat een model te letterlijk wordt genomen. Er ontstaan discussies over percentages voor woonlasten. Over alimentatie die volgens een systeem “nu eenmaal zo uitkomt”. Soms wordt zelfs gezegd dat een uitkomst altijd klopt omdat die uit de berekening komt. Dat helpt mensen niet verder. Een scheiding is geen rekensom die je simpelweg uit een computer laat rollen. Het gaat over twee levens die opnieuw ingericht moeten worden.
Eerst kijken naar het leven na de scheiding
Daarom beginnen we binnen Het Scheidingsplatform altijd ergens anders. Niet bij een juridisch model, maar bij de vraag hoe het leven na de scheiding eruit moet zien. Waar iemand kan wonen. Wat iemand nodig heeft om rond te komen. Wat haalbaar is voor beide partners.
Pas daarna rekenen we scenario’s door
Dat gebeurt in Het Scheidingsrapport. Daarin wordt gekeken naar het netto besteedbaar inkomen en naar de werkelijke financiële ruimte van beide partners. Zo ontstaat inzicht in wat er praktisch mogelijk is. Dat gesprek geeft vaak veel meer rust dan wanneer alleen naar een juridische berekening wordt gekeken.
De kern
Het idee dat alleen Tremaberekeningen door de rechtbank worden geaccepteerd is een misvatting die we helaas nog vaak tegenkomen. De Tremanormen zijn een hulpmiddel voor rechters. Ze zijn geen wet die bepaalt hoe mensen hun toekomst moeten vormgeven. Wat uiteindelijk telt, zijn afspraken die realistisch zijn. Afspraken die passen bij het leven dat mensen na de scheiding moeten leiden. En daarvoor is meer nodig dan alleen een rekenmodel. Het vraagt om inzicht, uitleg en het vermogen om verder te kijken dan één standaardberekening.
